O le moa o le oloa gaosi ma le fa'aaogaina tele o aano o manu i le lalolagi. E tusa ma le 70% o moa i le lalolagi e sau mai moa pa'epa'e fulufulu. O le moa o le oloa gaosi lona lua i Saina. O moa i Saina e tele lava ina sau mai moa pa'epa'e fulufulu ma moa samasama fulufulu. O le sao o moa pa'epa'e fulufulu i le gaosiga o moa i Saina e tusa ma le 45%, ma o moa samasama fulufulu e tusa ma le 38%.
O le moa pa'epa'e fulufulua e maualalo le fua faatatau o mea'ai i aano o manu, o le maualuga o le fa'ato'aga tele ma le maualuga o le fa'alagolago i fafo. O ituaiga moa samasama fulufulua e fa'aaogaina i le gaosiga a Saina o ituaiga uma ia e fa'ato'aga e le tagata lava ia, ma o le aofa'i o ituaiga e fa'ato'aga e sili ona tele i ituaiga uma o lafumanu ma moa, o se fa'ata'ita'iga manuia lea o le liua o le aoga o punaoa o ituaiga i le lotoifale i le aoga o oloa.
1. Talafa'asolopito o le atina'eina o ituaiga moa
Na fa'afaileleina moa fa'ato'aga e le moa vao Asia i le 7000-10000 tausaga talu ai, ma o lona talafaasolopito fa'afaileleina e mafai ona toe su'esu'eina i tua i le silia ma le 1000 T.L.M. E tutusa le moa fa'afaileleina ma le moa muamua i foliga o le tino, lanu o fulufulu, pese ma isi mea fa'apena. Ua fa'amaonia e su'esu'ega cytogenetic ma morphology o le moa muamua o le tuaa tuusa'o lea o moa fa'afaileleina i aso nei. E fa ituaiga o le genus Gallinula, o le mumu (Gallus gallus, Ata 3), le kola lanumeamata (Gallus various), le si'usi'u uliuli (Gallus lafayetii) ma le Gray Striped (Gallus sonnerati). E lua ni manatu eseese i le amataga o moa fa'afaileleina mai le moa muamua: o le a'oa'oga o le amataga e tasi e fa'apea o le moa muamua Mumu e mafai ona fa'afaileleina fa'atasi pe sili atu; E tusa ai ma le a'oa'oga o amataga e tele, e fa'aopoopo i le moa vao mumu, o isi moa vao o tuaa fo'i ia o moa fa'afaileleina. I le taimi nei, o le tele o su'esu'ega e lagolagoina le a'oa'oga o le amataga e tasi, o lona uiga, o moa fa'afaileleina e mafua mai i moa vao mumu.
(1) Faiga o le fa'afailele o moa fa'apuna mai fafo
A o le’i oo i le 1930, sa faia le filifiliga fa’avaega ma le totoina e aunoa ma le gafa. O uiga autū o le filifiliga o le fa’atinoga o le gaosiga o fuamoa, o le moa o se oloa e maua mai ai, ma o le fa’ato’aga moa o se fa’ata’ita’iga fa’aletamaoaiga la’ititi i totonu o le lotoa. Faatasi ai ma le fa’atuina o le pusa fuamoa e tapuni e ia lava i le 1930, o le fa’atinoga o le gaosiga o fuamoa sa filifilia e tusa ai ma fa’amaumauga o le gaosiga o fuamoa ta’itasi; I le 1930-50, fa’aaoga le tekinolosi fa’aluaina o le sana e fai ma fa’asinomaga, na fa’aofi ai le heterosis i le fa’ato’aga moa, lea na vave ona suia ai le fa’ato’aga mama o laina, ma avea ma autu o le gaosiga o moa fa’apisinisi. O auala fa’afetaui o le fa’afefiloi ua faasolosolo malie ona atia’e mai le fa’afefiloi muamua o le binary i le fa’afetaui o le ternary ma le Quaternary. O le lelei o le filifiliga o uiga fa’atapula’aina ma maualalo le gafa na fa’aleleia ina ua mae’a ona amata le fa’amaumauga o gafa i le 1940, ma o le fa’aitiitia o le fa’ato’aga e mafua mai i aiga vavalalata na mafai ona ‘alofia. Ina ua mavae le 1945, na faia ai su’ega fa’ata’ita’iga fa’afuase’i e nisi o fa’alapotopotoga po’o nofoaga su’ega i Europa ma Amerika. O le fa'amoemoega o le iloiloina lea ma le fa'amaoni o ituaiga eseese o lo'o auai i le iloiloga i lalo o tulaga fa'ale-si'osi'omaga tutusa, ma sa i ai se sao taua i le fa'aleleia atili o le sea maketi o ituaiga eseese sili ona lelei ma le fa'atinoga sili ona lelei. O ia galuega fuaina o le fa'atinoga na fa'amutaina i le vaitau o le 1970. I le vaitau o le 1960-1980, o le filifiliga autu o uiga faigofie ona fuaina, e pei o le gaosiga o fuamoa, le saoasaoa o le fofoa, le saoasaoa o le tuputupu a'e ma le saoasaoa o le liua o mea'ai, sa faia tele lava i moa ponaivi ma le 'ai a le aiga. O le fuafuaina o le saoasaoa o le liua o mea'ai i le pa e tasi talu mai le 1980 ua i ai se sao tu'usa'o i le fa'aitiitia o le fa'aaogaina o mea'ai a moa ma fa'aleleia atili ai le saoasaoa o le fa'aaogaina o mea'ai. Talu mai le vaitau o le 1990, ua gauai atu i ai uiga o le fa'agasologa, e pei o le mamafa o le pu ma le mamafa o le sternum e leai ni ponaivi. O le fa'aogaina o metotia o iloiloga fa'asolopito e pei o le best linear unbiased prediction (BLUP) ma le alualu i luma o tekinolosi komepiuta e i ai se sao taua i le atina'eina o le fa'ato'aga. Ina ua mae'a ona ulufale atu i le seneturi lona 21, na amata ona mafaufau le fa'ato'aga moa i le lelei o oloa ma le soifua manuia o manu. I le taimi nei, o le tekinolosi fa'afailele molecular o le fa'ato'aga moa e fa'atusalia e le genome wide selection (GS) o lo'o suia mai su'esu'ega ma atina'e i le fa'aogaina.
(2) O le faiga o le fa'afailele o moa Broiler i Saina
I le ogatotonu o le seneturi lona 19, o moa i totonu o le atunuʻu i Saina sa avea ma taʻimua i le lalolagi i le faia o fuāmoa ma aano o manu. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le faʻalauiloaina o moa mauga o le wolf ma le moa samasama o le nine Jin mai Jiangsu ma Shanghai i Saina, ona sosoo ai lea ma le faʻalauiloaina mai Peretania i le Iunaite Setete, ina ua maeʻa ona faʻafailele, ua lauiloa o ituaiga masani i atunuʻu uma e lua. O le moa Langshan e manatu o se ituaiga faʻaaogaina faʻalua, ma o le moa samasama o le nine Jin e manatu o se ituaiga aano o manu. O nei ituaiga e iai se faatosinaga taua i le fausiaina o nisi ituaiga o manu ma moa lauiloa i le lalolagi, e pei o le British oppington ma le Australian Black Australia ua faʻalauiloa mai ai le sootaga toto o moa mauga o le wolf i Saina. O le Rockcock, Luodao mumu ma isi ituaiga e faʻaaogaina foʻi le moa samasama o le nine Jin o ni mea e faʻafailele ai. Mai le faʻaiʻuga o le seneturi lona 19 i le 1930, o fuāmoa ma moa o ni oloa taua e auina atu i fafo i Saina. Peitaʻi, i se taimi umi talu mai lena taimi, o le pisinisi o le tausiga moa i Saina e tumau pea i le tulaga lautele o le tausiga, ma o le tulaga o le gaosiga o moa e matua ese lava mai le tulaga maualuga i le lalolagi. I le ogatotonu o le 1960, e tolu ituaiga moa fa'alotoifale o le Huiyang, moa hemp Qingyuan ma le moa Shiqi na filifilia e avea ma mea autu e fa'aleleia atili ai i Hong Kong. O le fa'afefiloi na fa'atinoina e ala i le fa'aaogaina o le Han Xia fou, bailoc, baikonish ma le habad e fa'afailele ai moa fa'afefiloi Shiqi, lea na i ai se sao taua i le gaosiga ma le fa'aaogaina o moa fa'apuna i Hong Kong. Mai le 1970 i le 1980, na fa'alauiloa ai moa fa'afefiloi Shiqi i Guangdong ma Guangxi, ma fa'afefiloi ma moa pa'epa'e e toe fa'afo'isia, ma avea ai ma moa fa'afefiloi Shiqi ua suia ma salalau lautele i le gaosiga. Mai le 1960 i le 1980, na matou fa'aaogaina ai le fa'afailele fa'afefiloi ma le filifiliga o aiga e fa'afailele ai moa mauga fou o le wolf, moa Xinpu East ma moa xinyangzhou. Mai le 1983 i le 2015, na faʻaaogaina ai e moa moa fulufulu samasama le auala e faʻafailele ai moa i matu ma saute, ma faʻaaogaina atoatoa le eseesega o le siosiomaga o le tau, meaʻai, tagata faigaluega ma tekinolosi faʻafailele i le va o matu ma saute, ma faʻafailele ai moa a matua i eria i matu o Henan, Shanxi ma Shaanxi. O fuamoa faʻapisinisi na toe laʻuina i saute mo le faʻafailele ma le tausiga, lea na faʻaleleia atili ai le lelei o le gaosiga o moa moa fulufulu samasama. Na amata le faʻafailele faʻasolosolo o moa moa fulufulu samasama i le faʻaiuga o le 1980. O le faʻalauiloaina o genes lelei e pei o genes e faʻasaoina ai saito maualalo ma laiti (gene DW) ma le gene fulu paʻepaʻe e faʻafailele ai sa i ai se sao taua i le faʻafailele o moa moa fulufulu samasama i Saina. E tusa ma le tasi vaetolu o ituaiga moa fulufulu samasama i Saina ua faʻaaogaina nei metotia. I le 1986, na faʻalauiloa ai e le kamupani atinaʻe moa a Guangzhou Baiyun moa paʻepaʻe faʻafailele ma moa Shiqi e faʻafailele ai moa fulufulu samasama e 882. I le 1999, na fa'afailele ai e le Shenzhen kangdal (Group) Co., Ltd. le laina muamua o le moa fulu samasama 128 (Ata 4) na fa'amaonia e le setete. Ina ua mae'a lena, na amata ai ona vave atina'e le fa'ato'aga fou o le moa fulu samasama i Saina. Ina ia fa'amaopoopo le su'esu'ega ma le fa'amaoniga o ituaiga eseese, na fa'atuina ai le Nofoaga Autu mo le Va'ava'aia ma le Su'esu'eina o le Tulaga Lelei o Manu (Yangzhou) a le Matagaluega o Fa'ato'aga ma Nu'u i Tua (Beijing) i le 1998 ma le 2003, ma sa nafa ma le fuaina o le fa'atinoga o le gaosiga o moa i le atunu'u.
2. Atina'eina o le fa'ato'aga moa fa'aonaponei i totonu ma fafo atu o le atunu'u
(1) Atinaʻe mai fafo
Talu mai le faaiuga o le 1950, o le alualu i luma o le faafailelega o tupuaga ua faataatia ai le faavae mo le gaosiga o moa i aso nei, faalauiloa ai le faapitoa o le gaosiga o fuamoa ma moa, ma ua avea ai le gaosiga o moa falai ma se pisinisi tutoatasi o moa. I le silia ma le 80 tausaga ua mavae, ua faatinoina e Amerika i Matu ma atunuu o Europa i Sisifo le faafailelega o tupuaga faatulagaina mo le saoasaoa o le tuputupu ae, taui o meaai ma le tuufaatasiga o tino o moa, ma fausia ai ituaiga moa falai paʻepaʻe i aso nei ma vave ona nofoia le maketi i le lalolagi atoa. O le laina tane o moa falai paʻepaʻe i aso nei o le moa paʻepaʻe Cornish, ma le laina fafine o le moa paʻepaʻe Plymouth Rock. O le heterosis e gaosia e ala i le faafailelega faatulagaina. I le taimi nei, e aofia ai Saina, o ituaiga autu e faaaogaina i le gaosiga o moa falai paʻepaʻe i le lalolagi o le AA+, Ross, Cobb, Hubbard ma isi ituaiga, ia e mai le aviagen ma le Cobb vantress. O moa falai paʻepaʻe e iai se faiga faafailele matua ma atoatoa, e fausia ai se fausaga pyramid e aofia ai le vaega autu o le faafailele, matua matutua, matua matutua, matua ma moa faapisinisi. E 4-5 tausaga mo le alualu i luma o tupuaga o le vaega autu e faasolo atu ai i moa faapisinisi (Ata 5). E mafai e le tasi vaega autū o moa ona gaosia le silia ma le 3 miliona moa fa'apisinisi ma le silia ma le 5000 tone o moa. I le taimi nei, e tusa ma le 11.6 miliona seti moa fa'apitoa e gaosia e le lalolagi i tausaga ta'itasi, 600 miliona seti moa fa'apitoa ma le 80 piliona moa fa'apisinisi.
3. Faʻafitauli ma avanoa
(1) Fa'afailele moa fulu pa'epa'e
Pe a faatusatusa i le tulaga maualuga faavaomalo o le faafailele moa paʻepaʻe, e puupuu le taimi e faafailele ai moa paʻepaʻe tutoatasi a Saina, e vaivai le faavae o le faaputuputuina o mea tau kenera e maualuga le faatinoga o le gaosiga, e le lava le faaaogaina o tekinolosi fou e pei o le faafailele molecular, ma e tele le va i suesuega ma le atinaeina o tekinolosi faamamāina o faamaʻi ma oloa e iloa ai. O faamatalaga auiliili e faapea: 1. O kamupani faavaomalo e iai le tele o ituaiga sili ona lelei e vave ona tuputupu ae ma maualuga le fua faatatau o le gaosiga o aano o manu, ma e ala i le tuufaatasia ma le toe faatulagaina o kamupani faafailele e pei o moa paʻepaʻe ma moa fafine, e faaleleia atili ai meafaitino ma kenera, lea e maua ai se faamaoniga mo le faafaileleina o ituaiga fou; O punaoa faafailele o moa paʻepaʻe i Saina e vaivai le faavae ma e itiiti ni meafaitino faafailele lelei.
2. Tekonolosi fa'afailele. Pe a fa'atusatusa i kamupani fa'ava-o-malo tetele ua silia ma le 100 tausaga o le poto masani i le fa'afailele, o le fa'afailele o moa pa'epa'e i Saina na tuai ona amata, ma e iai se va tele i le va o su'esu'ega ma le fa'aogaina o tekinolosi fa'afailele paleni i le va o le tuputupu a'e ma le toe gaosia ma le tulaga maualuga fa'avaomalo. O le tulaga fa'aogaina o tekinolosi fou e pei o le fa'afailele o le genome e le maualuga; Leai se tekinolosi maualuga o le fuaina sa'o o le phenotype, o le aoina otometi o fa'amatalaga ma le fa'aogaina o le fa'asalalauga e maualalo.
3. Tekonolosi fa'amamāina o fa'ama'i na afua mai. Ua faia e kamupani tetele fa'avaomalo o fa'ato'aga moa ni faiga fa'amamāina lelei mo fa'ama'i pipisi o le leukemia manu, pullorum ma isi fa'ama'i, ma fa'aleleia atili ai le tauvaga o oloa. O le fa'amamāina o le leukemia manu ma le pullorum o se laupapa pu'upu'u e fa'alavelaveina ai le atina'eina o le alamanuia fa'ato'aga moa a Saina, ma o pusa e iloa ai manu e fa'alagolago tele i mea e fa'aulufale mai.
(2) Fa'afailele moa fulufulu samasama
O le fa'ato'aga ma le gaosiga o moa moa samasama fulu i Saina o lo'o i le tulaga ta'imua i le lalolagi. Peita'i, o le aofa'i o pisinisi fa'ato'aga e tele, e le tutusa le lapo'a, e vaivai le malosi fa'apitoa, e le lava le fa'aogaina o tekinolosi fa'ato'aga fa'aonaponei, ma o nofoaga ma meafaigaluega fa'ato'aga e fai si tuai; E iai se tulaga o le toe fa'ato'aga fa'asolosolo, ma e na'o ni nai ituaiga autu e iai uiga manino, fa'atinoga lelei ma sea tele i le maketi; Mo se taimi umi, o le sini o le fa'ato'aga o le fetu'una'i lea i le feso'ota'iga o fa'atauga moa ola, e pei o le lanu o fulufulu, foliga o le tino ma foliga vaaia, lea e le mafai ona fa'afetaui le mana'oga o le maketi o le fasiga tutotonu ma oloa fa'amālūlūina i lalo o le tulaga fou.
E tele ituaiga moa i totonu o le atunuʻu i Saina, ua tele ni uiga lelei o le tupuaga i lalo o tulaga faigata o le siʻosiʻomaga ma le tamaoaiga i se taimi umi ma faigata. Peitaʻi, mo se taimi umi, e le lava ni suʻesuʻega loloto i uiga o punaoa o le germplasm, e le lava le suʻesuʻega ma le iloiloga o punaoa eseese, ma e le lava le lagolago o faʻamatalaga i le auʻiliʻiliga ma le iloiloga. E le gata i lea, e le lava le fausiaina o se faiga mataʻituina malosi o punaoa eseese, ma e le atoatoa ma faʻatulagaina le iloiloga o uiga o punaoa ma le fetuʻunaʻi malosi, maualuga le fua ma le maualuga o le lelei o punaoa tupuaga, lea e mafua ai le le lava o le eliina ma le faʻaaogaina o uiga lelei o ituaiga i le lotoifale, faʻalavelaveina ai le faagasologa o le puipuiga, atinaʻeina ma le faʻaaogaina o punaoa tupuaga i le lotoifale, ma aʻafia ai le tulaga o le gaosiga o le alamanuia moa i Saina e tauva ai oloa moa ma le atinaʻeina gafataulimaina o le alamanuia moa.
Taimi na lafoina ai: Iuni-22-2021
